رشيد الدين فضل الله همدانى
31
جامع التواريخ ( اسماعيليان و فاطميان ) ( فارسى )
روميان انطاكيه و بعضى سواحل بگرفتند و حلب هم بستدند ، چه ابو المعالى شريف بن سيف الدوله ، والى حلب ، ضعيف حال بود و اندك لشكر . و در دمشق تكفور سيس « 1 » را بكشتند ، كه پدرش مسلمان بود و نه از اهل بيت مملكت ، اما مدبر و كافى و كاردان بود . مدت سى سال حكم كرد . و بدين ايام ، به صقليه ميان كتاميان و اعراب جنگ افتاد و فتنه قائم شد . خبر به معز رسيد ابو القاسم بن حسن بن على بن حسين را به نيابت خود صقليه داد و به طفيهء نايرهء فتنه ايشان روان كرد . و در شوال سنهء إحدى و ستين و ثلاث مائة ، المعز لدين اللّه به عزيمت مصر ، از مغرب هجرت كرد ، با زن و فرزند و خويش و پيوند و عساكر و حشم بسيار و مال و منال بىشمار و آسياهاى زر 18 گداخته و بر چهارپايان بار كرده كه هريك فرسنگى اشترى مىكشيد . و در لشكر او پانزده هزار اشتر و ده هزار استر براى نقل ثقل و حمل صناديق و بار و بنه بودند و اوانى زر و سيم و سلاح و سلب ، به غير آنكه مضارب با خود داشته بود ، و خيام و اعلام و غير آن از اثقال . و چون به حدود مصر رسيد ، قضات و اشراف و شهود مصر به استقبال لقاى او به اسكندريه آمدند و در اعمال ترنوط « 2 » به شرف لقا و دستبوس او رسيدند و به غرهء ميمون و طلعت همايون او شادىها و اهتزاز نمودند و شدت فراق و سختى اشتياق خود بر رأى همايون باز راندند كه به ايام جبابره « 3 » كشيده بودند . و المعز لدين اللّه ، براى تدارك مافات ، ايشان را فراوان استمالت و استعطاف فرمود و به عدالت و احسان و نصفت و اكرام موعود گردانيد . و روز سهشنبه ، هفتم ماه رمضان ، از سنهء اثنتين و ستين و ثلاث مائة ، با عساكر متكاثر و اموال و تجملات وافر در شهر مصر آمد « 4 » و معزّيهء « 5 » معمورهء محروسه را دار الملك ساخت و قلعهء قاهره بنا فرمود براى اقامت خود . و فرمان نافذ شد كه هريك از امرا و وزرا و رعايا و عساكر ، به قدر مرتبه و محلّ درجه ، خانهها پيرامون قلعه بساختند ؛ و از شهور سنهء اثنتين و ستين و ثلاث مائة تمام شد . و مصر و شام و ديار بكر و ديار ربيعه و حجاز و يمن از تصرف بنو العباس انتزاع نمودند و در دست
--> ( 1 ) . ص : تكفور سيس ؛ مجمع م بكنقور سيس ؛ مجمع د : بكقورسيس ؛ زبده : و تفقور ملك سيس دمستق نام را بكشتند . در حواشى قزوينى بر جهانگشا ( ج 3 ، ص 484 و 490 ) : از تكفور يا تاكور پادشاه ارمنستان كه پايتخت آن شهر سيس بوده است ياد شده است . ابن اثير در حوادث سال 359 از تقفور پادشاه روم كه از خاندان شاهى نبود و دمستق يا فرمانده شهرهاى همسايهء روم در شرقى خليج قسطنطيه بوده است ياد نموده . ( 2 ) . ص و مجمع م و د : بربوط ؛ زبده : مربوط . در اتعاظ الحنفا ( ص 185 ) آمده : و لخمس بقين من شعبان ورد الخبر بوصول المعز الى الاسكندريه و لقيه ابو طاهر القاضى و من معه . ( 3 ) . ص : به ايام جائره ؛ مجمع م : به ايام جابره ؛ مجمع د ندارد ؛ زبده : به ايام جبابره . ( 4 ) . الكامل فى التّاريخ ( 8 ، 222 ) ذيل حوادث سال 361 : و فى هذه السنة سار المعز لدين اللّه من افريقية يريد الديار المصرية . ( 5 ) . ص : معتزيه ؛ مجمع م و د : معزيه .